Een Lanz maken of breken

35 lanz op schaal Z

Het komt niet vaak voor dat iemand een lans voor je breekt en nog minder dat iemand er eentje maakt, maar ik heb dat gedaan! Na heel wat ge-prototype had ik van Gonard niet minder dan 16 wereldberoemde Lanz-bulldogs, opZ en in 4 soorten. Dus als jonge hond ga je er op af én.. je tanden erin.

Wat maakt de Lanz bulldog zo beroemd?

01 lanz bulldog Powerlooks

De bulldog, zo genoemd vanwege zijn powerlooks, is rauw, rokerig en maakt rare keiharde plofgeluiden. Hieronder kun je hem in de praktijk horen en zien!

Het is een allesbrander die het doet op bunkerolie, kerosine, mazout, diesel, nafta, teer, ja, op allerlei brandbaars, zelfs houtgas en reuzel!

02 lanz fabriekHij is van 1920 tot rond 1960 gebouwd bij de firma Heinrich Lanz AG te Mannheim. Zijn ééncilinder luchtgekoelde tweetaktmotor werd rond 1918 bedacht door Ir. Fritz Huber (08/03/1881 - 14/04/1942).

05 lanz Ir Frits Huber

De brandstof wordt gemixt en met een elektrische gloeibuis ontstoken. Het is dus geen compressiemotor (zoals een diesel), maar hij is simpel in onderhoud en betrouwbaar.

04 lanz opwarmen

Alleen moest die gloeibuis 's winters wel worden opgewarmd met een toorts. Later kregen ze lichtere olie als choke en een startmotor.

06 lanz

Hoe werkt hij?

De prestaties zijn vergeleken met diesels inferieur, maar de tweetaktmotor werkt zeer robuust:
De zuiger start vooraan en zuigt dan lucht aan die met de brandstof wordt verstoven en ontstoken. Naar achter opent zich dan de uitlaatpoort zodat het verbrande mengsel ontsnapt. Nét voor de volgende beweging naar voren blaast de nieuwe lucht het uitlaatgas weg door de indrukwekkende knalpot..

07 lanz animatie

De zware olie werkt vóór de verbranding ook nog als mengsmering. Om te voorkomen dat de motor op hol slaat (doordieselt) kan hij worden gesmoord. De motor heeft dus geen kleppen en kan beide kanten op draaien zonder versnellingsbak. Dat doe je door hem zover te vertragen dat hij a.h.w. terugstuitert en de andere kant opgaat. Dat maakt hem ook geschikt als scheepsmotor.

08 lanz motor als scheepsmotor

Om de boer geen doodschrik aan te jagen werd de draairichting bij het stuur met een pijl aangegeven. Later kwam er een versnellingsbak die dit probleem met een omkeersysteem oploste.

09 lanz versnellingsbak

 

Hoeveel typen zijn er?

Van 1920 tot 1945 werden 26 typen geproduceerd:

10 lanz bulldog typen

Bekijk hieronder de verschillende Lanz Bulldog typen.

De ackerluft bulldog type D8506 werd vanaf 1937 zo gewild in Bayern dat ze alle tractoren nóg bulldogs noemen. D85 is ook het bekendste modelbouwtype.

33 lanz HR7 typen D8505
Vanaf D8507 krijgt hij een betere snelheidsregelaar en vanaf D9506 een elektrische startmotor met een loodaccu van maar liefst 94Ah. Er kwam zelfs een sportmodel, de Eilbulldog D8539 met een luxe kap. Ze zijn er ook met rupsbanden, soms alleen achter.

De brandstofschaarste in WOII gaf ze een houtvergasser, maar die bracht nogal eens problemen. In 1945 was 90% van de Lanz-fabriek te Mannheim verwoest, maar de productie werd spoedig hervat. In 1956 werd het bedrijf opgekocht door John Deere en verloor de bulldog zijn betekenis.

De lanz breekt

Nu is die bulldog er dus ook zeer gedetailleerd opZ! Het detail-tekenwerk voor dit model is superieur. Dat maakt hem wel breekbaar, maar we zijn modelbouwers en geen jonge honden.

Van de tweede viel bij mij al gauw het voorwiel af en verdween het stoeltje. Dat deed meteen al een beroep op mijn creativiteit: ik zette de voorwielen in een bocht en maakte een nieuw zitje. En toen was de bulldog los:

34 lanz op schaal Z

In no-time rolden de varianten van mijn werktafel en beklommen ze, vrij als de boerennatuur is, lucifersdoosjes en zelfs snijbonen!
Ook Gonard uitte zijn affiniteit met de vrije boer en printte... een giertank en ook nog een hooiwagen.

Duizend-en-één Lanz

Voor mij is dat nooit genoeg, aangezien de Lanz een bulldogje-van-alles is en er duizend-en-één typen zijn mét ploegen, dorsmachines en nog veel meer. Het zijn er bij mij uiteindelijk 16 geworden. In het artikel duizend-en-één Lanz stel ik ze allemaal voor.

35 lanz op schaal Z
Meer machines (Mch)