Hofrijtuigen van de B.O.B.  6

Bayerische OstBahn Terrasrijtuig

Dit is deel 1 van het verhaal over koning Ludwigs incognito hofrijtuigen van de B.O.B. (1858-1875) en hoe je ze bouwt opZ: De heer Adler en mevrouw Taube.

Eigen rijtuigen

In het ambtelijke rapport van 1876 van de Beierse Staatsbaan vindt men een aan het algemene directie toegewezen rijtuig A No5. Het zou volgens de nummering al rond 1858 zijn gebouwd. Dat is twijfelachtig want toen was Maximiliaan II nog aan de macht. Hij regeerde nog tot 1864 en beschikte in die tijd al over genoeg rijtuigen van de Beierse Staatsbaan. Het is dus de vraag of het voor hem zinvol was zulke dure rijtuigen aan te schaffen als dat terrasrijtuig A No5. In 1860 krijgt hij zelfs een eigen terrasrijtuig bij de K.Bay.Sts.B. Waarom zou hij er nog een willen bij de B.O.B?

Dat het niet zo is suggereert ook het volgende directiebesluit:

“om Zyne Majesteit de Koning de Oostbaan tot vrye Dispositie (gratis ter beschikking) te stellen.” ”Heer Baron von Rothschild bericht van de huldevolle Aanname der Aanbieding.“

Dat betekent dat de koning de Oostbaansporen gratis met zijn eigen Staatsbaanrijtuigen mag gebruiken. Dan heeft hij dus geen BOB-rijtuig nodig. Zo reist koning Maximiliaan II op 28 mei 1860 naar Regensburg en twee dagen later weer terug naar München. Op de heenreis waren zijn eigen rijtuigen bij de gewone trein aangekoppeld, maar vanaf Landshut reed.

„Zyne Majesteit met zyne (eigen) Koninklyke Rijtuigen aan een aparte Locomotief als extra Trein vóór uit aan den normalen Trein.“

Staatsbaanrijtuigen op B.O.B. sporen dus. Logischer is dat B.O.B. rijtuig A No5 van later is. Dan is hij geen speciaal privérijtuig van koning Maximiliaan II geweest, maar de aanvulling op de incognito B.O.B. trein gebouwd rond 1874...

Stoeien met nummers

Het nummer 18044 van terrasrijtuig A No5 op de tekening is de instinker. Toen de B.O.B. werd ingelijfd bij de Beierse Staatsbaan werden voor koningsrijtuigen de nummers 14001 tot 18301 gereserveerd. Maar de groene Staatsbaan incognito-rijtuigen A No1 en A No2 kregen de nrs 19041 en 19040!

Nu was nummer 18044 al gegeven aan een oud 3de klasse rijtuig. Dít nieuwe terrasrijtuig A No5, dat later in de ambtelijke lijst van 1897 nr 21 kreeg, werd in die lijst vermeld als “de vroegere B.O.B. 19044”. Het gaat hier dus om een fout van de tekenaar. Het zou ook vreemd zijn als een B.O.B. rijtuig uit 1858 midden tussen de Staatsbaanrijtuigen van 1876 werd opgenomen en ook nog ná de groene incognito-rijtuigen.

B.O.B. rijtuig A No5 is dus definitief niet van 1858, maar van later. De revisiedatum van de tekenaar toont aan dat hij in 1876 tot Staatsbaanrijtuig is omgebouwd, maar daarna heeft hij toch nog steeds heel wat kenmerken van de B.O.B. Als hij bij de Oostbaan nooit een nummer had gehad, zou het logisch zijn dat hij met de annexatie van de B.O.B. was opgenomen búiten het nummerblok van de koningsrijtuigen, dus buiten 14001 tot 18301. Maar de tekenaar plaatste hem er met 18044 in. Het nummer moet dus 19044 zijn en dan is hij van rond 1874.

Bayerische OstBahn kaart

Nog een raadsel

Er is nóg een terrasrijtuig en nóg een raadsel. In het Oost-baanregister van 1875 wordt als eerste een “terrasrytuig met salon" afgebeeld, zonder type en nummer. Nu is er ook nog een catalogus van voorhanden bedrijfsmiddelen. Constructief gezien is dit rijtuig met zijn volledig ijzeren onderstel een laatste B.O.B. bouwserie. Zelfs zijn wielbasis 4380mm is gelijk aan het laatste 1ste-2de klasse rijtuig (niet te verwarren met wielbasis 4379mm bij 60 Staatsbaanwagens). Hij had al een remspindel en twee deuren aan de open terraszijden waarop steeds twee stoelen stonden. Het salon was ongeveer een derde van de wagenlengte. Langs de wanden stonden de gewone gepolsterde zitbanken en in het midden een tafeltje.

Maar dit rijtuig komt niet in de catalogus voor, noch bestaat er een afbeelding van of zelfs maar een vermelding bij genotuleerde zittingen van de directieraad. Bij de omnummering in 1893 tot Staatsbaanrijtuigen wordt hij ook al nergens genoemd, zodat hij, als hij al is omgebouwd, bijna niet meer kan worden geïdentificeerd. Het meest voor de hand ligt dat dit rijtuig gewoon nóóit is gebouwd, aangezien de B.O.B. in die tijd al met aanzienlijke problemen zat en door inlijving bij de Staatsbaan werd bedreigd. Dan zette de B.O.B. in dit geval voorhanden materieel in het register dat eigenlijk alleen nog maar was ontworpen, nét als het ontwerp van rijtuig A No3.

“Laten we eens een bezoek brengen aan die nieuwe grotten onder de Weinberg van Oberthalgau,” zegt Kini in 1879: “Dan gaan we met mijn nieuwe terrasrijtuig!” “Maar dat bestaat helemaal niet!” zegt Sissi: “Het is alleen maar een ontwerp!” “Wat doet dat er toe,“ lacht Kini: “Dan gaan we toch gewoon met het ontwerp...”

02 Bayerische OstBahn Terrasrijtuig

Gelukkig, de hele B.O.B. incognito-trein is in beeld. Het gaat dus om vier rijtuigen: A1, A2, A3 en terrasrijtuig A5. Ik ben al aan de tekeningen begonnen. Hoe ik ze uiteindelijk heb gebouwd zal ik nog in een volgend artikel beschrijven.00 Bayerische OstBahn Salonrijtuig

Meer informatie vind je op de volgende website:
Salon- und Terrassenwagen der B.O.B.

op-zet.nl 23/04/2020